Missen ~ Gekend & Ongekend

Missen ~ Gekend & Ongekend

Ergens in het voorjaar was vriend en collega Foeke bij me op bezoek. We hadden wat gegeten en luisterden daarna naar een CD met pianomuziek van de franse componist Francis Poulenc. Ik vertelde Foeke dat ik in het boekje dat bij de CD hoort, gelezen had dat sommige van de stukken die daarop te horen zijn, gecomponeerd zijn in de dertiger, veertiger jaren van de vorige eeuw, in Poulenc’s prachtige huis in de Loire Vallei, waar vaak vrienden logeerden. We merkten allebei een gevoel van: ‘oh, daar hadden we bij willen zijn!’ De mooie warme avonden, wat te eten en te drinken, en vrienden rond de piano. Allebei hadden we daarmee toch het gevoel dat die muziek ook iets met ons te maken had, alsof we erbij geweest waren. Daarmee ook een gevoel van: ‘we missen dit’. En zo kwam bij ons de vraag op: ‘kun je iets missen wat je niet gekend hebt?’

Het huis van Ppulenc in Nazelles

Het huis van Francis Poulenc in Nazelles

Een paar maanden geleden overleed een dierbare tante van me. Bij het afscheid vertelde haar dochter hoe, als zij uit school kwam, haar moeder altijd trouw op haar zat te wachten met thee en een koekje en wilde weten wat ze op school beleefd had. Mijn moeder was anders, als ik uit school kwam, schonk ik iets te drinken voor mezelf in en ging dan wat doen. Toen ik dat verhaal van die dochter hoorde, had ik het gevoel dat ik iets gemist heb. In mijn jeugd was ik me dat niet bewust, maar nu merkte ik echt: ik had wel meer gezelligheid en aandacht willen ervaren.

Zo begon ik te beseffen dat er verschillende vormen van missen zijn. Ik kan enorm bepaalde positieve ervaringen uit mijn jeugd missen. De logeerpartijen bij mijn oma in Utrecht, en de tijd dat de zomers nog eindeloos waren. Maar je kunt dus wel degelijk ook dingen missen die je niet direct eerder ervaren hebt. Je kunt iets missen in je relatie. Kan zijn dat je partner een bepaalde eigenschap ‘mist’ die jij graag in hem of haar gezien had. Maar het kan ook zijn dat jij verandert en in de loop van de jaren iets in de relatie begint te missen, wat eerder kennelijk niet zo belangrijk voor je was.

Missen kunnen we ook gebruiken in de zin van ‘ergens te laat voor zijn’ De trein missen bijvoorbeeld. Of iets moois of belangrijks misgelopen zijn. Je kunt van iemand over een prachtig concert horen, en dan beseffen: ‘daar heb ik echt iets aan gemist’. Ik heb in mijn jongere jaren een tijd in Cairo gewoond. Daar vroegen mensen me soms dingen in de trant van: heb je nooit in dat en dat restaurant gegeten? Als ik dan ‘nee’ zei, kwam er vaak een standaarduitdrukking in het Egyptisch naar voren: ‘nee? dan is de helft van je leven verloren!’ Ik moest altijd glimlachen dan, want kreeg inderdaad het gevoel dat ik iets belangrijks gemist had.

Nu we dan toch in Egypte zijn, ik heb daar veel dingen meegemaakt die ik nu soms mis. Bovenaan dat lijstje staat een dag op het platteland, die in mijn hoofd werkelijk de vorm van een idylle aangenomen heeft. En dat was het ook eigenlijk echt wel.

Ik denk dat het in 1983 was. Een aantal egyptische vrienden hadden mij en twee nederlandse vriendinnen uitgenodigd om een dag mee te gaan naar een landgoed dat familiebezit was. Dat leek ons leuk natuurlijk! Het plan was dat we daar uitgebreid zouden gaan eten en dus was er heel veel gekookt en dat werd allemaal in de auto’s geladen. Op weg naar het landgoed sloegen we opeens een zijweg in. Degene die achter het stuur zat, legde uit dat we naar een ijsfabriek gingen, Geen fabriek voor consumptie-ijs, maar waar je echt flinke balken bevroren water kon krijgen. Daar kochten we er twee van, die werden in een deken gewikkeld en in de achterbak gelegd. Ik kreeg toen uitgelegd dat het landgoed nog geen elektriciteit had. En dus geen koelkast, maar wel wat wij vroeger een ‘ijskast’ noemden. Een houten kist waar je zo’n groot blok ijs in kon leggen. Het landgoed had dus ook geen telefoon, elektrisch licht, televisie. Wel gasflessen om op te koken, zaklantaarns en gaslampen en een radio/cassetterecorder die op batterijen liep. Die radio was de verbinding met de buitenwereld. Er woonden namelijk permanent mensen daar en hun leven draaide om de handel in sinaasappels. Dat herinner ik me ook, het landgoed was echt enorm groot, en we hebben in de auto door schier eindeloze sinaasappelgaarden gereden.

Toen we daar aankwamen werden we op arabische wijze erg hartelijk ontvangen. Het landhuis overtrof de verwachtingen zeer, het was echt groot. Maar wat me vooral is bijgebleven, was dat het ooit duidelijk een zeer luxe verblijf geweest was. De muren van de vertrekken waren lang geleden door een italiaanse schilder zorgvuldig gedecoreerd, met afbeeldingen van fruit en bloemen. Er stond nog mooi oud meubilair. Duidelijk vergane glorie op haar charmantst.

We aten er heerlijk en in de loop van de middag en de avond begon er steeds meer iets op te bloeien. De nederlanders hadden het gevoel echt iets heel bijzonders mee te maken, maar de bewoners van het landgoed ook: bezoek van vriendelijke buitenlanders, waarmee ze ook nog konden praten omdat die Arabisch kenden. Hun toch wel wat eentonige leven daar, kreeg echt even een bijzondere kleur. Ik herinner me ook dat er wel iets van een wat erotische sfeer ontstond. Er woonden daar een paar heel knappe jonge vrouwen en mannen ook. Sommige neven uit Cairo begonnen wat te flirten. Op een gegeven moment dreigde het licht uit de hand te lopen. Iemand waarschuwde de oude heer des huizes in de zin van: ‘die zit achter die aan!’ Maar de oude heer had ook echt het gevoel dat het een unieke dag was en zei: ‘vandaag mag dat, het is een ‘vrije’ dag! Met ‘vrij’ bedoelde hij: we mogen vandaag voor deze ene keer wat vrijer met elkaar omgaan.

Tegen zonsondergang verhuisden we naar het ruime dakterras. Prachtig, de gloed van de ondergaande egyptische zon over de sinaasappelbomen, warme gesprekken, arabische dansmuziek uit de cassetterecorder. De dag was zo ‘vrij’ dat er gedanst mocht worden op het dakterras, zeer feestelijk! Ik keer terug naar mijn onderwerp, de dag was zo uniek, dat het ‘missen’ al begon voordat die voorbij was. Het afscheid had iets vrolijks en warms, maar ook al iets melancholieks.

Af en toe als ik last heb van techno-stress reis ik in gedachten terug naar het landgoed. Heerlijk, een wereld zonder telefoon, televisie etc. Ik mis dat!

Ik schreef het al een keer in een blog: melancholie als the sweetest of negative emotions. Iets van pijn over wat voorbij is en nooit meer terugkomt en iets van vreugde, ontroering, dankbaarheid over de schoonheid van de dierbare herinneringen.

Het Portugees kent een woord waarvan gezegd wordt dat het onvertaalbaar is: saudade. Ik kopieer iets van de engelse Wikipedia over saudade

It describes a deep emotional state of nostalgic or profound melancholic longing for an absent something or someone that one loves. Moreover, it often carries a repressed knowledge that the object of longing may never return.A stronger form of saudade may be felt towards people and things whose whereabouts are unknown, such as a lost lover, or a family member who has gone missing. Saudade was once described as “the love that remains” after someone is gone. Saudade is the recollection of feelings, experiences, places or events that once brought excitement, pleasure, well-being, which now triggers the senses and makes one live again

Kijk, dat volk heeft ‘missen’ echt tot een emotionele kunstvorm verheven!

Mark Hoos, 2 september 2014

Joao_Gilberto_-_Chega_de_Saudade1

Laat een reactie achter

Uw e-mailadres wordt niet weergegeven. Verplichte velden worden middels * weergegeven