Love Lab & de Vier Ruiters van de Relatie-Apocalyps

Love Lab & de Vier Ruiters van de Relatie-Apocalyps

Dr. John Gottman ontwikkelde aan de Universiteit van Washington – waar hij hoogleraar was – het Love Lab, het Liefdeslaboratorium. Tientallen jaren deed hij daar onderzoek naar relaties. Stellen die mee wilden doen, konden een weekend in een comfortabel appartement doorbrengen, waar ze met camera’s en vanachter een spiegelende glazen wand werden bestudeerd. Gottman en zijn team konden op een gegeven moment met 90% zekerheid voorspellen of stellen bij elkaar zouden blijven of uiteindelijk zouden gaan scheiden.

Men ontwikkelde dat vermogen onder meer aan de hand van het bestuderen van hoe mensen problemen bespreken en ruzie maken. Of mensen bij elkaar blijven, hangt niet zozeer af van hun  vermogen om problemen op te lossen. Er zijn namelijk vaak problemen in relaties die gewoon niet op te lossen zijn. Belangrijker is dus hoe praat je over problemen, en nog belangrijker: hoe zorg je dat er echt een band is die problemen overstijgt?

Wat betreft het bespreken van problemen ziet Gottman vier gevaren voor het voortbestaan van een relatie. Hij noemt die de Four Horsemen of the Apocalypse. Hij bedoelt daarmee dus vier ruiters die een stel in een neerwaartse spiraal kunnen jagen, die tot de ondergang van hun relatie leidt. Het goede nieuws: als je die ruiters bijtijds leert herkennen, kun je de dingen anders aan gaan pakken en de relatie weer de goede kant op leiden.

Hier komt een beschrijving van deze Vier Ruiters:

*KRITIEK – Vaak duikt kritiek op in de vorm van klachten, uitingen van ontevredenheid of een periode van verwijten die een vorm van aanval worden op de persoonlijkheid of het karakter van je partner. Je hebt het dan niet alleen over wat je dwars zit, maar koppelt dat ook echt aan hoe en wie je partner is. Dat soort kritiek begint vaak met scherpe uitspraken, vooral ook in de sfeer van altijd/nooit: ‘jij doet altijd maar…!’ of ‘jij zal ook nooit…!”. Volgens Gottman eindigen discussies over problemen vaak in dezelfde toon als waar ze mee begonnen zijn. Een gesprek dat  fel en scherp begint, eindigt zelden in een ontspannen, prettige sfeer.

*VERDEDIGING – Als een ruzie over bijvoorbeeld het doen van bepaalde taken gekoppeld wordt aan het karakter van je partner (altijd, nooit, het kan je geen …. schelen!) schiet je partner makkelijk in de verdediging. Die begint zijn/haar onschuld te verdedigen, het ‘altijd’ of ‘nooit’ te ontkrachten en vaak terug te slaan met verwijten, klachten, gejammer (zo! en jij dan…?)

*MINACHTING – Na verloop van tijd kan kritiek zich gaan wapenen met vijandigheid of minachting, afkeer. Iemand kan met de ogen gaan rollen of stampen, en in de woorden begint sarcasme, spot, vijandigheid te klinken en gescheld (trut, zak, loser, egoist).

*MUUR OPTREKKEN – Een en ander kan tot het stadium gaan leiden van wat het Engels aanduidt met stonewalling. Iemand heeft een verdedigingsmuur opgetrokken om zich te beschermen tegen de kritiek, vijandigheid en de pijn die gevoeld wordt. Hij of zij trekt zich terug uit de gesprekken en lijkt niet meer geraakt te worden door wat er gezegd wordt. De partner kan dan het gevoel hebben tegen een muur te praten.

Wat zijn de alternatieven voor deze vier bedreigingen?

*ZACHTE, VRIENDELIJKE START – De kunst van het mild beginnen en vriendelijk over een klacht of een probleem praten, zonder je partner te bekritiseren of te beledigen. Je partner is dan meer geneigd om naar je te luisteren, wat een oplossing of een compromis mogelijk maakt.

*JE MET JE PARTNER VERBINDEN – De kwaliteit en veerkracht van een relatie worden vooral bepaald door kleine dagelijkse bouwsteentjes die voor verbondenheid zorgen. Gottman noemt dat emotional bids, een poging tot het scheppen van emotionele verbondenheid. Dat kan met vriendelijke, belangstellende, geruststellende woorden, een glimlach, een knuffel, een cadeautje. Daar kun je op drie manieren op reageren:

  1. die poging (bewust of onbewust) negeren
  2. er tegenin gaan, met boosheid of vijandigheid reageren (denk maar niet dat…!)
  3. je verbinden, laten zien dat je er voor openstaat, luistert, betrokken, dankbaar bent

Het onderzoek van Gottman en collega’s wijst uit dat als je te vaak een poging tot emotionele verbinding negeert of er tegenin gaat, je je relatie echt schade toe kunt brengen. Je regelmatig met je partner verbinden versterkt de emotionele band, de vriendschap en de liefde.

*GESPREK BIJSTUREN – Dit ligt in het verlengde van het vorige, je kunt tijdens een ruzie proberen te zorgen dat die niet uit de hand loopt. Door een excuus aan te bieden, te glimlachen of een grapje te maken dat de spanning verbreekt en jullie allebei wat doet ontspannen.

*OPENSTAAN VOOR BEINVLOEDING – partners die openstaan voor de argumenten van de ander en bereid zijn zich af en toe te laten overreden, hebben in het algemeen gelukkigere en sterkere relaties. Koppig of dominant zijn, heeft het omgekeerde effect. Openstaan voor wat de ander wil kan echt wezenlijk iets bijdragen aan een goede relatie.

Hiermee staan er een aantal dingen in schema aan de hand van wat Gottman ontdekt heeft. Ik voeg er nog wat dingen uit eigen ervaring als relatietherapeut aan toe. Ruzie kan prima zijn als die de lucht wat klaart en je daarna weer verder kunt. Maar als die je geen stap verder brengt in de richting van wat je werkelijk wilt, of er voor zorgt dat jij en je partner dagenlang niet tegen elkaar praten, of jullie je allebei diep gekwetst voelen, is ruzie eigenlijk vooral schadelijk. Daarbij, tijdens een ruzie worden er zoveel stresshormonen aangemaakt dat het vaak echt onmogelijk is om nog rustig naar elkaar te luisteren, laat staan een oplossing te vinden. Het kan dan echt beter zijn om samen te beslissen: ‘ik wil dit niet, jij wilt dit niet, we stoppen met ruziën en praten verder op een moment dat we rustiger zijn.

Als je problemen ervaart in je relatie en je gaat hiermee aan de slag, dan ben je al een stap verder. Ik schreef in het begin al dat het goed kunnen bespreken van problemen in een relatie een belangrijk onderdeel daarvan kan zijn. Maar belangrijker nog is het werken aan een gevoel van echte, diepe verbondenheid.

De foto boven de tekst is een uitsnede van het schilderij De Vier Ruiters van de Apocalyps, van de Russische schilder Viktor Vasnetsov (1848-1926).

Als je na het lezen van deze tekst behoefte hebt aan meer begeleiding bij je relatie, voel je dan vrij om contact met me op te nemen, zie daarvoor de contactpagina. Onderaan iedere blog is de mogelijkheid een reactie achter te laten, ik waardeer het als je reageert.

Mark Hoos, 8 augustus 2014

Gebruikte Literatuur:

Gottman, John M. en Gottman, Julie Schwartz (2006) 10 Lessons to Transform Your Marriage (New York, Crown)

3 Reacties op Love Lab & de Vier Ruiters van de Relatie-Apocalyps

  • erica rijnsburger

    Dag Mark, ik heb ongelooflijk genoten van dit heldere stukje. Ik werk veel in organisaties met teams en als een team vast zit, zie je eigenlijke dezelfde wetmatigheden gelden als waar jij over schrijft. Kan ik een abonnement op je blogs krijgen, zodat deze als vanzelf in mijn mailbox komen???
    Hartegroet, Erica

  • Erik

    Mark heeft ons met 1 gesprek al een stuk verder geholpen. Meer begrip voor elkaar, minder ruzie. Erg constructief, en nog een relaxed gesprek ook! Dank je! Erik

  • Mark Hoos Rohistan

    Dank je, Erik, ik wens jullie alle goeds! Mark

Laat een reactie achter

Uw e-mailadres wordt niet weergegeven. Verplichte velden worden middels * weergegeven