Inner Child & Outer Child ~ Zelf-Ondermijnende Patronen

Inner Child & Outer Child ~ Zelf-Ondermijnende Patronen

Veel mensen kennen op een of andere manier het concept van het ‘innerlijk kind’. Je kunt dat idee vinden in de populaire psychologie, maar ook Jung had het al over een Goddelijk Kind in ons. Het idee dat wij een kind-deel in ons hebben speelt ook bij transactionele analyse een belangrijke rol.

Het is niet zo dat die ideeën over een innerlijk kind allemaal precies hetzelfde bedoelen. Voor deze tekst gebruik ik het onder andere in de zin dat er ook bij volwassenen nog steeds patronen, herinneringen, nare ervaringen uit de jeugd actief kunnen zijn. We ervaren allemaal wel eens dat er iets gebeurt wat ons echt raakt en dat we opeens reageren als een verward, hulpeloos, gekwetst kind. We vergeten even dat we volwassen zijn en dat er meer dan één manier is om te reageren. Soms kunnen die patronen behoorlijk actief zijn, en roept er eigenlijk heel vaak het kind in ons om aandacht en hulp. Het innerlijk kind is overigens niet alleen maar pijn en verdriet, we kunnen soms ook opeens vrolijk en uitgelaten zijn als een kind, letterlijk ‘blij als een kind’. Het innerlijk kind heeft verder ook een dimensie van openheid en onschuld.

Een jaar geleden ontdekte ik dat er ook een concept bestaat van een outer child, aan de hand van een boek van Susan Anderson, Taming Your Outer Child. We kunnen outer vertalen als ‘uiterlijk kind’, maar dat zet ons een beetje op het verkeerde been. Outer heeft hier vooral te maken met het Engelse to act out one’s emotions: je gevoelens uitspelen, naar buiten brengen.

Het is niet zonder meer een positief concept. Outer child is het deel in ons dat onze vervelende gevoelens uitspeelt in gedrag wat ons niet dient, of zelfs schaadt. Het deel dat verantwoordelijk is voor ons (relatieve) wangedrag. Het zet de volwassene in ons als het ware buiten spel. Dat wil niet zeggen dat de aanwezigheid van een outer child in ons een tekortkoming is. Het is het koppige, egocentrische, opstandige deel dat we allemaal in ons hebben. Het is een ‘kwetsbaar’ deel, het kan heel makkelijke geraakt worden door een gevoel of idee in de steek gelaten te worden, niet goed genoeg te zijn. Het is eigenlijk de gedragskant van wat het innerlijk kind voelt, maar op een op onhandige manier naar buiten gebracht. Denk ook aan het puberende kind-deel in ons. Het deel kan paniekerig zijn en doorschieten, of eerder koppig of dwars: als jullie dan niet van me houden zal ik wel van mezelf houden (door te snoepen bijvoorbeeld). Of: ‘als ik het dan toch nooit goed doe, dan doe ik het precies zoals ik het wil!’

Een verantwoordelijke volwassene van binnen.maar die wordt weggespoeld door teveel bier!

Een verantwoordelijke volwassene vanbinnen, maar weggespoeld door een paar biertjes teveel!

Ik geef een voorbeeld van ‘paniekerig’ outer child: nu of nooit, erop of eronder. Je wilt graag een relatie en bent bang dat dat nooit gaat lukken, Je ontmoet iemand die echt wat bij je raakt en je begint te snel allerlei dingen over jezelf te vertellen waarmee je de ander echt overrompelt. Of je klampt je aan vast aan hem of haar, op een manier die eigenlijk tegen je werkt.

De meest voorkomende vorm van gedrag van outer child is uitstelgedrag. De volwassene wil graag wat afvallen of een betere conditie. Maar in plaats van wat minder en anders te eten en meer te bewegen, gaat outer child met een zak chips of een bak ijs op de bank zitten. Het kan heel snel lijken of outer child een hopeloos gegeven is, maar het tegendeel is waar. Als je het gebruikt om patronen in jezelf te herkennen waar je je nauwelijks bewust van was, ben je echt een stap verder! Een groot deel van het gedrag van outer child  wordt namelijk aangestuurd door  de automatische piloot. Uiteindelijk is het doel van outer child niet om je te saboteren maar om je beschermen tegen pijn  en angst.

Ik geef hier een aantal kenmerken van het optreden van Outer Child. Iedereen herkent daar wel dingen van in zichzelf. Het is belangrijk om jezelf geen verwijten te maken wat dat betreft, zo in de zin van: ‘ik ben vreselijk, hopeloos’. Het gaat eigenlijk alleen maar om het herkennen even. Dan kun je zo eens aspect uitkiezen en kijken hoe je dat anders wilt gaan doen.

Outer Child:

Schiet door ~ raakt verslaafd aan dingen, snoepen, roken, drinken, gokken, seks, geld uitgeven

Drama Queen ~ gedijt op crisis en chaos, speelt graag slachtoffer of martelaar, roept op subtiele manier woede op bij een ander en beschuldigt die dan van misbruik, belediging. Gedraagt zich onderdanig zodat het kan klagen over dominantie

Dol op afleiding ~ maakt puinhopen die eindeloos vergen om opgeruimd te worden, leidt af van de dingen die echt moeten gebeuren. Gebruikt projectie als een manier van verdediging: projecteert de eigen tekortkomingen op een ander

Geen compromissen ~ is een rechtvaardigheids-junkie, strijdt heftig voor wat het als eerlijk ziet. Kan oneerlijke dingen doen, of oorlog verklaren in naam van eerlijkheid, of gelijk hebben. Is vaak perfectionist, als een soort onderhandeling: als ik dit perfect doe, verdien ik een beloning. Outer child kan zichzelf ook ongelukkig maken, als manier om de ander te straffen of manipuleren.

Toegewijd aan zichzelf ~ het egocentrische deel van ons, het deel dat zich liever verdedigt dan zich ergens bewust van te worden.

Dol op verwijten maken ~ het is bij voorkeur altijd de schuld van de ander als er iets mis gaat.

Handig wat betreft vermomming ~ doet zich aan de buitenkant graag puur en onschuldig voor, houdt de eigen kwetsbaarheid graag verborgen.  Drukt boosheid bijvoorbeeld uit door passief te blijven.

Nog wat korte steekwoorden

Veeleisend ~ Wil het nu! ~ Op mijn manier of helemaal niet ~ De makkelijkste manier ~ Op de verkeerde mannen/vrouwen vallen

Deze mechanismen worden vaak in werking gezet door een gevoel dat je in de steek gelaten wordt: je voelt je buitengesloten, verkeerd begrepen, over het hoofd gezien, niet gewaardeerd, voor lief genomen,  veronachtzaamd, gekleineerd.

Dat is een hele diepe basisangst, die voor kinderen een ‘waarheid’ is, ze kunnen echt niet zonder ouders/verzorgers. Die angst kunnen we op latere leeftijd ook blijven hebben. Maar – zoals aan het begin van de tekst al gezegd – dan vergeten we eigenlijk dat we als volwassene veel meer keuzemogelijkheden hebben, en niet verloren zijn als iemand ons zou verlaten.

Misschien vul ik de tekst binnenkort nog wat aan. Het is altijd lastig om een heel boek recht te doen in een blog. Het is bedoeld als een zelfhulpboek, je kunt het doorwerken en er zelf mee aan de slag gaan. Als je je outer child samen met mij wilt verkennen, neem dan even contact met me op. Onderaan iedere blog is er de mogelijkheid een reactie achter te laten, ik vind het leuk als je reageert!

Mark Hoos, 17 juni 2014

outer child

Gebruikte literatuur:

Anderson, Susan (2011) Taming Your Outer Child. A Revolutionary Program to Overcome Self-Defeating Patterns (New York, Ballantines)

Laat een reactie achter

Uw e-mailadres wordt niet weergegeven. Verplichte velden worden middels * weergegeven