Anita Cerquetti ~ Casta Diva

Anita Cerquetti ~ Casta Diva

Net als de vorige blog over het granita-ijs schreef  ik deze tekst een jaar geleden, voordat deze website bestond. De tekst is me dierbaar en ik plaats die hier als blog nu.

Deze beschouwing gaat over een Italiaanse operazangeres, Anita Cerquetti [Tsjerkwetti]. Ik hoorde haar naam voor het eerst ruim vijfentwintig jaar geleden, toen ik zangles had van Marianne Blok. Ik had al van meerdere zangeressen les gehad en gemerkt dat als ik vroeg: ‘welke zangeressen bewonder je echt?’, er niet onmiddellijk een hele stroom aan namen op gang kwam. Zangeressen hebben toch vaak wel iets op elkaar aan te merken: ‘te veel dit, te weinig dat’. Maar, er was een zangeres die Marianne echt bewonderde en dat was dus Anita Cerquetti. Het internet bestond nog niet in die tijd, dus het duurde even voor ik kennis maakte met haar stem, maar toen ik haar dan uiteindelijk hoorde, merkte ik wel onmiddellijk een reactie van: oeh, dit is echt mooi!

Met wat lezen ontdekte ik dat ze een zeer korte carrière gehad heeft, op haar dertigste is ze gestopt met zingen. Speculaties waren: hartproblemen (ze was struis, zal ik maar zeggen) en vocale problemen.

Cerquetti had werkelijk wat we noemen een natuurstem. Dat zijn mensen, stemmen die eigenlijk zonder ooit zangles gehad te hebben al een  opera-aria kunnen zingen, het hele zangapparaat lijkt daar van nature op ingesteld te zijn. Ergens rond haar 11e was ze begonnen met vioolles en ze had zichzelf wat leren zingen. Toen Anita zestien was, ging een vriendin van haar trouwen, en die vroeg of Anita wilde zingen bij de inzegening van het huwelijk. Anita zei schoorvoetend ja, met de restrictie dat het dan niet in de kathedraal mocht zijn, maar in een klein plattelandskerkje. Ze zong twee opera-aria’s. Bij dat huwelijk was een professionele fagottist te gast, die ging na afloop naar haar toe en zei haar: jongedame, u heeft echt een stem voor la lirica, om opera te zingen! De knop ging om bij Cerquetti, ze ging zang studeren. Dat ging met dermate veel gemak, dat ze na een paar jaar les op 21-jarige leeftijd klaar was voor een zeer zware, veeleisende hoofdrol: Verdi’s Aida. Dat liep allemaal voortreffelijk, en al snel was ze een gevierd jong talent en een grote belofte.

cerquetti

Een tijd werd ze gezien als degene die Callas op zou gaan volgen. Op 1 januari 1958 vond plaats wat wel het grootste schandaal van de operageschiedenis genoemd wordt. Maria Callas begint een voorstelling van Norma in Rome, in aanwezigheid van de president, en zegt na de eerste akte dat ze niet verder kan zingen en verlaat het theater, in tranen. Er was geen understudy, Callas was immers onvervangbaar. Maar Cerquetti kende de rol en neemt de rest van de voorstellingen van haar over. Wederom met groot succes!

Nu is er meer informatie te vinden over haar, op het internet. Ik zag een stukje interview met haar, waarin ze uitlegt wat de reden was om te stoppen. Zingen was een soort obsessie geworden, ze bleef er maar mee bezig, ook in haar hoofd. Het gemak van het zingen van de eerste jaren was ze wat verloren, kortom: stress! Ze raakte zwanger en na de geboorte van haar dochter is ze niet meer teruggekeerd op het operatoneel. Ik had altijd een beeld van haar, dat ze een doodongelukkige vrouw zou zijn. Zo in de trant van: ‘ach, het had allemaal zoveel mooier uit kunnen pakken!’

cerquetti1

Maar dat bleek niet te kloppen, in het fragment dat jullie gaan zien, is ze 65. En ik zie een opgewekte, af en toe zelfs olijke, charmante vrouw, die duidelijk van dingen kan genieten. Wat zien we? Een stukje uit een documentaire, een Duitse fan is meer dan 30 jaar naar haar op zoek geweest. Heeft haar uiteindelijk gevonden en luistert met haar naar een live-opname van 40 jaar eerder, waarin ze Casta Diva uit Norma zingt. Ik heb het fragment al vaak gezien, en het ontroert me iedere keer weer, maar zorgt ook altijd weer voor een glimlach. Ik geef wat van mijn observaties. In het begin luistert ze vooral, en je ziet aan haar mimiek, in haar ogen een duidelijke tevredenheid: ‘dat klinkt bepaald niet slecht!’ Ik hoor haar tegen haar dochter zeggen: ‘echt zacht, ’t is een gebed!’ En dat klopt, in deze aria bidt een priesteres in het maanlicht bij een heilige boom om vrede.

Kennelijk heeft bij de voorstelling een microfoon dichtbij de dirigent gehangen, vlak voor het begin van haar zang, hoor je een heel vriendelijke cue van hem: inzetten Anita, incommincia Anita.

De live-opname van 1956 doet natuurlijk afbreuk aan het geluid, maar ik hoor een beeldschone stem, met enorme beheersing. Ontroerend is ook dat haar dochter naast haar staat. Die werpt zulke liefdevolle blikken op haar moeder! Ook mooi om te zien hoe ze moeder subtiel door de ervaring begeleidt. Als dochter merkt dat moeder het te stellen krijgt met haar emoties, legt ze even een hand op haar rug, maar als Anita herrijst in haar oude glorie geeft ze haar weer de ruimte.

Tussendoor zie je ook foto’s van Anita uit haar hoogtijdagen. Zeer Italiaanse glamourfoto’s. In het tweede gedeelte van de aria begint Anita met steeds meer verve te playbacken en daar vind ik haar onweerstaanbaar! Het fascinerende is dat je toch even kunt geloven dat dat beeldschone, jeugdige geluid uit deze rijpere vrouw komt.

Ik hoorde een keer iemand melancholie omschrijven als: the sweetest of negative emotions. Daar is dit wel een heel mooi voorbeeld van, een zekere droefheid over wat voorbij is en niet meer terugkomt, en tegelijkertijd vreugde over de rijkdom van de herinneringen.

Het is jammer dat tegen het einde van het fragment opeens het beeld wegvalt, je hoort haar nog wel zingen, maar dan begint de aftiteling. Ik word daar een beetje narrig van: welke producer neemt nou zo’n beslissing?! Maar goed, ik ben toch vooral dankbaar voor wat ik wel gezien heb!

Gioite! Geniet ervan,

Mark, augustus 2013 & juli 2014

http://www.youtube.com/watch?v=_oTWleIdI3A

Laat een reactie achter

Uw e-mailadres wordt niet weergegeven. Verplichte velden worden middels * weergegeven