Angst & Zorgen

Angst & Zorgen

Deze blog geeft een aantal inzichten weer uit het boek van Friedemann Schaub ~ The Fear and Anxiety Solution. Het Engels maakt een onderscheid tussen fear en anxiety. Fear wordt meer gebruikt in de zin van concrete, directe angst: je ziet pas laat opeens een auto van rechts komen. Anxiety kan meer liggen in de sfeer van zorgen maken, ongerustheid: oh, wat nou als … ? Ik gebruik hieronder kortheidshalve het woord ‘angst’ als vertaling voor de beide Engelse termen.

Het doel van onze emoties

Emoties zijn belangrijk, we hebben ze nodig als innerlijke leiding, ze maken duidelijk wat we wel en niet prettig vinden, wat onze sterke en zwakke kanten zijn, en wat onze waarden zijn waarop we onze keuzes en acties baseren. Ze verlenen verder ook betekenis aan ons leven.

Op gebeurtenissen die we meemaken kunnen we op verschillende manieren reageren. Het zijn dus niet zozeer de gebeurtenissen, omstandigheden die onze levenservaring beïnvloeden, maar onze emoties als reactie daarop.

Onze reacties op ‘negatieve’ emoties zoals angst is meestal dat we die kwijt willen raken omdat ze onaangenaam voelen en we onze kracht verliezen. Maar echte heling gaat niet om het oplossen van problemen of het kwijtraken daarvan. Heling draait om het ons herinneren van onze heelheid en die weer te herstellen. Angst kan ons dus helpen onze heelheid terug te vinden, om ons grotere, authentieke zelf te vinden.

Hoe komt het dat we vastlopen?

Angst kan er makkelijk voor zorgen dat je het gevoel hebt dat je klem zit en machteloos bent. Meestal is het niet de emotie die ons het gevoel geeft dat we klem zitten, maar onze reactie daarop. Drie vormen van reactie spelen daarbij een grote rol:

  1. We weten niet wat we moeten doen. Als we honger of dorst hebben of moe zijn weten we eigenlijk vanzelf wat we daaraan kunnen doen. We herkennen de betekenis van de signalen en we weten dan dat we wat moeten eten, drinken of rusten. Bij angst ligt dat anders. We richten onze aandacht op het gevaar, beginnen wat-nou-als-scenario’s af te tasten en komen makkelijk in de vlucht-, vecht-, bevriesrespons. We interpreteren onze angst in de zin van: er is een dreiging buiten ons, of er is binnenin ons iets mis. We geven daarmee de angst meer erkenning en meer brandstof, in plaats van de betekenis ervan in te zien en er passend op te reageren.
  2. We verzetten ons tegen verandering. Een van de meest voorkomende angsten is de angst voor verandering, dat kan het veranderen van angst nog lastiger maken. Verandering brengt met zich mee dat we onze comfort zone gaan verlaten, en dat brengt vaak in eerste instantie spanning of angst teweeg. [Wil je meer weten over dit mechanisme, lees dan de blog op deze website over de Comfort Zone, van 26.02.14]
  3. We identificeren ons met het probleem. Angsten worden vooral problematisch als we ons ermee gaan identificeren. Ze gaan deel uitmaken van onze identiteit, we vinden onszelf een angsthaas, piekeraar, tobber. Deze identificatie hindert, belemmert ons zelfbewustzijn en kan ervoor zorgen dat we ons niet eens meer een leven zonder angst voor kunnen stellen. Als dat je ‘realiteit’ is, heb je eigenlijk als enige oplossing nog het verminderen van de intensiteit van de angst.

Aan dit overzicht van Schaub voeg ik twee dingen toe. We komen ook vaak vast te zitten in onze angst omdat de lichamelijke ervaringen zo intens kunnen zijn. Angst kan je het gevoel geven dat je hart begint te racen, je kunt het benauwd krijgen, rood hoofd, trillen. Die ervaringen kunnen ervoor zorgen dat we het gevoel krijgen dat er iets heel bedreigends aan de hand is. Dat is soms ook zo: als onze computer crasht, kan het zijn dat er iets heel belangrijks mis dreigt te lopen, maar er speelt geen levensgevaar.

Verder levert angst ons vaak ook wat op. Met een wat onsympathiek woord noemen we dat ‘ziektewinst’. Door je angst hoef je misschien bepaalde dingen niet te doen van jezelf of anderen, of je ervaart veel steun en sympathie van je omgeving. Die ‘voordelen’ kunnen een rol spelen in onze bereidheid om de angsten los te laten.

Het boek van Schaub is een soort werkboek, waarmee je met je angsten aan de slag kunt gaan. Belangrijke elementen daarbij zijn je denken en je onderbewustzijn. Het is vooral ons denken dat onze emoties oproept. Als dat idee nieuw voor je is, ga dan eens een paar keer na: wat waren m’n laatste gedachten voor die plotselinge sterke emotie?

Verder kan bewust omgaan met het onderbewuste een grote bijdrage leveren. Belangrijke onbewuste oorzaken van angst in het onderbewustzijn kunnen zijn: interne conflicten, onverwerkte emoties, en zelf-beperkende overtuigingen (ik kan niet, ik ben niet, ik ben te …). Ons onderbewustzijn is voor een deel een soort MP3-speler. Het speelt de overtuigingen in ons af die we daar in de loop van ons leven op gezet hebben. Het goede nieuws: net als bij een MP3 kun je dingen wissen en vervangen door andere overtuigingen.

Ik noem hier nog kort een aantal andere principes van verandering die Schaub aanreikt.

Bewustwording: vooral door je bewust te worden van de patronen die in je emoties zitten, zoals de belemmerende en zelf-beperkende overtuigingen die je hebt. Bewustwording is een belangrijke stap in de richting van verandering. Het zorgt als het ware voor een plattegrond van jezelf, waardoor je beter inziet wat met wat verbonden is, en hoe je je weg kunt vinden.

Flexibiliteit: dit is een van de basisprincipes van de evolutie. Als kind maken we het hele evolutionaire traject mee: op de achterpoten gaan lopen, ontwikkeling van spraak etc. Die soepelheid van aanpassen van kinderen verliezen we allemaal wel enigszins in de loop van ons leven, voor een deel ook door de eisen die de maatschappij aan ons stelt. Soms houden we gewoon op met ons afvragen of bepaalde structuren wel bij ons passen. Gebrek aan flexibiliteit kan echt een obstakel worden. Als je gelooft dat je een angstig en onzeker mens bent, en de wereld onvriendelijk en gevaarlijk is, begint je onderbewustzijn daarvoor naar bewijs te zoeken. Zo is het afgesteld door de evolutie. Helaas kan dat zich opstapelende bewijs gaan leiden tot self-fulfilling prophecies, je werkelijkheid gaat overeenstemmen met je overtuigingen. Flexibiliteit kan je helpen jezelf weer in een ruimer perspectief te zien, inzicht te krijgen in wat wel en niet goed voor je is, gebruik te leren maken van kansen etc.

Keuze: als je het bovenstaande in beeld hebt, ben je een stap verder. Maar er is nog meer nodig. Vanuit de ontdekkingen die je gedaan hebt, ga je een aantal keuzes maken wat betreft wie je wilt zijn en de route die je kiest op weg daarnaartoe. Zo’n keuze is een verklaring over wie je bent en geeft je de verantwoordelijkheid voor je daden en resultaten. Belangrijk dat die verantwoordelijkheid positief voelt en niet als een zware last.

Verwezenlijking: het sportmerk Nike heeft het in drie woorden gevat: just do it. Alweer een belangrijk stap, vanuit alles wat je ontdekt hebt concreet de richting opgaan die je gekozen hebt. Het is goed om in gedachten te houden dat dat niet vanzelfsprekend een proces is van een directe lijn naar het doel. Soms lijken de dingen juist erger te worden, of je hebt het idee dat het allemaal niks uithaalt. Terugkijken naar de stappen die je gezet hebt en een vorm van toewijding aan jezelf kunnen je helpen.

Integratie: het toepassen en versterken van de veranderingen die je bereikt hebt, op een evenwichtige en duurzame manier.

In het boek van Schaub worden al deze stappen uitgebreid toegelicht en onderbouwd. Wil je iets aan je eigen angsten veranderen, lees je makkelijk Engels en heb je een vorm toewijding aan jezelf, dan kun je het boek kopen en ermee aan de slag gaan. Anders kan een therapeut je hierbij helpen. Wil je iets overleggen met me om met mij je angsten te verkennen en te veranderen, neem dan even contact met me op, zie daarvoor de contactpagina. Onderaan iedere blog is de mogelijkheid een reactie achter te laten.

Mark Hoos, 26 augustus 2014

Gebruikte Literatuur:

Friedemann Schaub (2012) The Fear & Anxiety Solution. A Breakthrough Process for Healing and Empowerment with Your Subconscious (Colorado, Sounds True)

Laat een reactie achter

Uw e-mailadres wordt niet weergegeven. Verplichte velden worden middels * weergegeven